Statement چیست؟

هر دستور مستقل در برنامه جاوا که یک عملیات مشخص را انجام می‌دهد، معمولاً یک Statement محسوب می‌شود.

برای مثال، دستور زیر یک Statement است که متن Hello World! را در خروجی نمایش می‌دهد:

System.out.println("Hello World!");

در انتهای این دستور از علامت سمی‌کالن ; استفاده شده است.

سمی‌کالن پایان Statement

در جاوا بسیاری از دستورهای اجرایی با علامت ; پایان پیدا می‌کنند. این علامت به کامپایلر نشان می‌دهد که یک دستور به پایان رسیده است.

System.out.println("First");
System.out.println("Second");
System.out.println("Third");

در مثال بالا سه Statement مستقل داریم که هرکدام با یک سمی‌کالن پایان یافته‌اند.

چند Statement در یک برنامه

یک برنامه می‌تواند شامل تعداد زیادی Statement باشد. این دستورها معمولاً به ترتیبی که در برنامه نوشته شده‌اند اجرا می‌شوند؛ مگر اینکه ساختارهای کنترلی مانند شرط‌ها یا حلقه‌ها ترتیب اجرای آن‌ها را تغییر دهند.

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Statement 1");
        System.out.println("Statement 2");
        System.out.println("Statement 3");
    }
}

Statement 1
Statement 2
Statement 3

ترتیب اجرای دستورات

در یک برنامه ساده، Statementها معمولاً از بالا به پایین اجرا می‌شوند. بنابراین ترتیب قرار گرفتن دستورها می‌تواند روی نتیجه برنامه تأثیر بگذارد.

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("A");
        System.out.println("B");
        System.out.println("C");
    }
}

A
B
C

Statement برای تعریف متغیر

تعریف و مقداردهی یک متغیر نیز می‌تواند به‌صورت یک دستور در برنامه انجام شود.

int age = 25;
System.out.println(age);

در خط اول متغیری با نام age تعریف شده و مقدار 25 به آن اختصاص داده شده است. در خط دوم مقدار متغیر نمایش داده می‌شود.

25

دستور انتساب

در جاوا می‌توان مقدار یک متغیر را با استفاده از عملگر انتساب = تغییر داد. این عملیات نیز معمولاً در قالب یک Statement نوشته می‌شود.

int number = 10;
number = 20;

System.out.println(number);

20

عبارت‌ها در Java

بعضی از Statementها شامل یک عبارت یا Expression هستند. عبارت می‌تواند شامل مقدارها، متغیرها و عملگرها باشد و یک نتیجه تولید کند.

int a = 10;
int b = 5;
int result = a + b;

System.out.println(result);

15

بلوک دستورات

چند Statement را می‌توان در یک بلوک کد قرار داد. بلوک با آکولاد باز { شروع و با آکولاد بسته } تمام می‌شود.

متدها، کلاس‌ها و ساختارهای کنترلی مختلف می‌توانند شامل بلوک‌هایی از دستورات باشند.

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        {
            System.out.println("First");
            System.out.println("Second");
        }
    }
}

First
Second

چند Statement در یک خط

از نظر Syntax می‌توان بعضی Statementهای مستقل را در یک خط قرار داد، به شرط اینکه با سمی‌کالن از یکدیگر جدا شوند.

int a = 10; int b = 20; int c = a + b;

با وجود اینکه این روش از نظر زبان جاوا امکان‌پذیر است، بهتر است هر Statement را در یک خط جداگانه بنویسیم تا کد خواناتر باشد.

int a = 10;
int b = 20;
int c = a + b;

Statementهای کنترلی

همه Statementها صرفاً دستورهای ساده‌ای مانند چاپ یا انتساب نیستند. جاوا ساختارهای کنترلی مختلفی دارد که می‌توانند نحوه اجرای برنامه را کنترل کنند.

برای مثال، دستور if اجازه می‌دهد تنها در صورت برقرار بودن یک شرط، بخشی از کد اجرا شود.

int age = 20;

if (age >= 18) {
System.out.println("Adult");
}

Adult

در این مثال، چون مقدار age برابر با 20 است و شرط برقرار است، دستور چاپ اجرا می‌شود.

اهمیت ترتیب دستورات

ترتیب Statementها می‌تواند نتیجه برنامه را تغییر دهد. برای مثال اگر ابتدا یک مقدار را چاپ کنیم و سپس مقدار متغیر را تغییر دهیم، خروجی با حالتی که ابتدا مقدار را تغییر داده و سپس چاپ کنیم متفاوت خواهد بود.

int number = 10;

System.out.println(number);

number = 30;

System.out.println(number);

10
30

تفاوت Statement و Expression

Expression عبارتی است که می‌تواند یک مقدار یا نتیجه تولید کند، در حالی که Statement یک دستور کامل برای انجام یک عملیات در برنامه است.

برای مثال:

a + b

یک Expression است که می‌تواند نتیجه جمع دو مقدار را تولید کند. اما:

int result = a + b;

یک Statement کامل است که یک متغیر تعریف کرده و نتیجه یک Expression را در آن ذخیره می‌کند.

نکات مهم این درس

تمرین

جمع‌بندی

در این درس با مفهوم Statement در جاوا آشنا شدیم. یاد گرفتیم که برنامه‌های جاوا از مجموعه‌ای از دستورها تشکیل شده‌اند و بسیاری از این دستورها با سمی‌کالن پایان می‌یابند.

همچنین با ترتیب اجرای دستورات، تعریف و مقداردهی متغیرها، دستورهای انتساب، عبارت‌ها، بلوک‌های کد و Statementهای کنترلی آشنا شدیم. درک صحیح این مفاهیم پایه، برای یادگیری مباحث بعدی جاوا بسیار مهم است.