خطاهای رایج در شروع برنامه‌نویسی C

در ابتدای یادگیری زبان C، ممکن است برنامه به‌درستی کامپایل نشود یا نتیجه‌ای متفاوت از انتظار تولید کند. آشنایی با خطاهای رایج و روش رفع آن‌ها به شما کمک می‌کند برنامه‌های دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتری بنویسید.

انواع خطا در برنامه‌نویسی

خطاهای برنامه‌نویسی را می‌توان به چند گروه اصلی تقسیم کرد: خطاهای نحوی، خطاهای زمان اجرا و خطاهای منطقی. شناخت تفاوت این خطاها باعث می‌شود سریع‌تر علت مشکل را پیدا کنید و راه‌حل مناسبی برای آن در نظر بگیرید.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("Hello, World!\n")
    return 0;
}

این کد به دلیل نبودن نقطه‌ویرگول در انتهای دستور printf ممکن است با خطای کامپایل مواجه شود؛ بنابراین خروجی برنامه نمایش داده نمی‌شود.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("Hello, World!\n");
    return 0;
}

Hello, World!

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    Printf("Hello, World!\n");
    return 0;
}

کامپایلر معمولاً خطایی درباره شناخته‌نشدن تابع Printf گزارش می‌کند؛ زیرا نام صحیح تابع printf است.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("Hello, World!\n");
    return 0;
}

Hello, World!

int main(void)
{
    printf("Learning C\n");
    return 0;
}

بسته به کامپایلر و استاندارد مورد استفاده، ممکن است هشدار یا خطایی درباره اعلان تابع printf دریافت کنید.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("Learning C\n");
    return 0;
}

Learning C

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    age = 20;
    printf("%d\n", age);
    return 0;
}

متغیر age تعریف نشده است؛ بنابراین کامپایلر معمولاً خطایی درباره شناخته‌نشدن این متغیر گزارش می‌کند.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int age = 20;
    printf("%d\n", age);
    return 0;
}

20

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int number = 25;
    printf("%f\n", number);
    return 0;
}

نوع مشخص‌کننده %f با آرگومان از نوع int سازگار نیست. این ناهماهنگی باعث رفتار تعریف‌نشده می‌شود و خروجی قابل اتکایی ندارد.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int number = 25;
    printf("%d\n", number);
    return 0;
}

25

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int number = 5;

    if (number = 10)
    {
        printf("Equal to 10\n");
    }

    return 0;
}

Equal to 10

در این کد، مقدار متغیر به ۱۰ تغییر می‌کند و چون مقدار غیرصفر در شرط درست محسوب می‌شود، پیام نمایش داده می‌شود. این رفتار با هدف مقایسه برابری متفاوت است.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int number = 5;

    if (number == 10)
    {
        printf("Equal to 10\n");
    }
    else
    {
        printf("Not equal to 10\n");
    }

    return 0;
}

Not equal to 10

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int i = 1;

    while (i <= 3)
    {
        printf("%d\n", i);
    }

    return 0;
}

مقدار i هیچ‌گاه تغییر نمی‌کند؛ بنابراین شرط حلقه همیشه درست باقی می‌ماند و عدد ۱ بارها نمایش داده می‌شود.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int i = 1;

    while (i <= 3)
    {
        printf("%d\n", i);
        i++;
    }

    return 0;
}

1
2
3

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int a = 10;
    int b = 20;
    int average = a + b;

    printf("Average = %d\n", average);
    return 0;
}

Average = 30

برنامه اجرا می‌شود، اما میانگین را به‌درستی محاسبه نمی‌کند؛ زیرا فقط مجموع دو عدد را نمایش می‌دهد.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int a = 10;
    int b = 20;
    int average = (a + b) / 2;

    printf("Average = %d\n", average);
    return 0;
}

Average = 15

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf(Hello);
    return 0;
}

کامپایلر عبارت Hello را به‌عنوان یک شناسه در نظر می‌گیرد، نه متن؛ چون این شناسه تعریف نشده است، کامپایل برنامه با خطا مواجه می‌شود.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("Hello");
    return 0;
}

Hello

چگونه پیام‌ها را بررسی کنیم؟

• متن کامل پیام خطا یا هشدار را بخوانید.
• شماره خط اعلام‌شده را بررسی کنید؛ گاهی علت اصلی در خط قبل قرار دارد.
• نام متغیرها، نوع داده‌ها، پرانتزها و نقطه‌ویرگول‌ها را کنترل کنید.
• پس از اصلاح، برنامه را دوباره کامپایل و اجرا کنید.

• نقطه‌ویرگول و علامت‌های نگارشی را در محل درست قرار دهید.
• به بزرگی و کوچکی حروف در نام توابع و متغیرها توجه کنید.
• متغیرها را پیش از استفاده تعریف کنید و نوع داده مناسب انتخاب کنید.
• مشخص‌کننده قالب در printf را با نوع داده هماهنگ کنید.
• تفاوت عملگرهای انتساب و مقایسه را به خاطر بسپارید.
• شرط پایان حلقه و تغییر متغیرهای آن را بررسی کنید.
• علاوه بر کامپایل موفق، منطق برنامه و خروجی آن را نیز آزمایش کنید.

تمرین

کد زیر را بررسی کنید. در آن دو اشتباه وجود دارد. اشتباه‌ها را پیدا کنید، کد را اصلاح کنید و خروجی نهایی را به دست آورید.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int number = 12
    Printf("%d\n", number);
    return 0;
}