کنترل خونریزی
خونریزی شدید چیست و چگونه آن را کنترل کنیم؟
خونریزی یکی از آسیب‌هایی است که ممکن است در خانه، محل کار، ورزش یا هنگام وقوع حادثه اتفاق بیفتد. بعضی خونریزی‌ها سطحی هستند، اما خونریزی شدید می‌تواند در مدت کوتاهی جان فرد را تهدید کند. شناخت علائم خطر و انجام اقدامات درست، پیش از رسیدن نیروهای امدادی، اهمیت زیادی دارد.
خونریزی چیست؟
خونریزی به خروج خون از رگ‌های خونی گفته می‌شود و می‌تواند بر اثر بریدگی، پارگی، سوراخ‌شدگی، ضربه یا آسیب‌های دیگر ایجاد شود. شدت خونریزی به محل آسیب، نوع رگ آسیب‌دیده و میزان از دست رفتن خون بستگی دارد.
چگونه خونریزی شدید را تشخیص دهیم؟
بعضی نشانه‌ها می‌توانند نشان‌دهنده خونریزی تهدیدکننده حیات باشند و نیاز به اقدام فوری دارند.
- خونریزی بسیار زیاد یا تجمع قابل‌توجه خون
- خارج شدن مداوم یا جهنده خون از زخم
- خیس شدن سریع پانسمان یا لباس با خون
- رنگ‌پریدگی، پوست سرد و مرطوب یا ضعف شدید
- سرگیجه، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
- علائم شوک مانند تنفس سریع و نبض ضعیف یا سریع
مراحل اولیه کنترل خونریزی
قبل از نزدیک شدن به فرد آسیب‌دیده، مطمئن شوید محیط برای شما و فرد مصدوم خطر فوری ندارد. اگر دستکش یک‌بارمصرف در دسترس است، برای کاهش تماس با خون از آن استفاده کنید.
محل خروج خون را مشخص کنید و اگر خونریزی شدید است، هم‌زمان از فرد دیگری بخواهید با اورژانس تماس بگیرد. در شرایط تهدیدکننده حیات، کنترل خونریزی نباید بدون دلیل به تأخیر بیفتد.
یک گاز استریل یا پارچه تمیز روی محل زخم قرار دهید و با کف دست یا انگشتان، فشار مستقیم، محکم و پیوسته روی زخم وارد کنید. فشار را تا توقف خونریزی یا رسیدن کمک تخصصی ادامه دهید.
اگر خون از پانسمان اولیه عبور کرد، آن را از روی زخم جدا نکنید. می‌توان در صورت نیاز لایه دیگری روی آن قرار داد و فشار مستقیم را ادامه داد. برداشتن پانسمان اولیه ممکن است لخته ایجادشده را دوباره جدا کند.
سطح هوشیاری و تنفس فرد را مرتب بررسی کنید و تا رسیدن نیروهای امدادی در کنار او بمانید. اگر علائم شوک یا تغییر وضعیت ایجاد شد، موضوع را به نیروهای امدادی اطلاع دهید.
تورنیکه چه زمانی کاربرد دارد؟
تورنیکه یا شریان‌بند وسیله‌ای است که برای کنترل خونریزی تهدیدکننده حیات در دست یا پا استفاده می‌شود. در چنین خونریزی‌ای، اگر تورنیکه مناسب در دسترس باشد، استفاده صحیح از آن می‌تواند در کنار اقدامات اورژانسی اهمیت حیاتی داشته باشد.
تورنیکه باید طبق آموزش معتبر و دستور سازنده وسیله استفاده شود. پس از قرار دادن تورنیکه برای خونریزی شدید، آن را برای بررسی یا کاهش درد باز و بسته نکنید و اجازه دهید متخصصان پزشکی آن را ارزیابی کنند.
اگر جسمی داخل زخم فرو رفته باشد چه کنیم؟
اگر جسمی مانند تکه فلز، شیشه یا جسم دیگری درون زخم گیر کرده است، آن را بیرون نکشید. خارج کردن جسم می‌تواند خونریزی را بیشتر کند.
در چنین شرایطی باید تا حد امکان فشار را در اطراف جسم و نه مستقیماً روی خود آن وارد کرد و برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام نمود.
خونریزی‌های کوچک و سطحی
در بریدگی‌های کوچک و سطحی، ابتدا دست‌ها را تمیز کنید و در صورت امکان از دستکش استفاده کنید. با یک گاز یا پارچه تمیز فشار ملایم و مستقیم وارد کنید تا خونریزی کنترل شود. پس از کنترل خونریزی، زخم را به شکل مناسب تمیز و با پانسمان تمیز محافظت کنید.
اشتباهات رایج هنگام کنترل خونریزی
- برداشتن مداوم گاز برای بررسی اینکه خونریزی متوقف شده یا نه.
- وارد کردن فشارهای نامنظم و کوتاه‌مدت به جای فشار مستقیم و پیوسته.
- بیرون کشیدن جسم فرو رفته از داخل زخم.
- تأخیر در تماس با اورژانس هنگام وجود خونریزی شدید.
- باز کردن یا شل کردن تورنیکه پس از قرار دادن آن برای خونریزی تهدیدکننده حیات.
- قرار دادن تورنیکه روی مفصل یا مستقیماً روی محل زخم.
کنترل خونریزی همراه با مراقبت از شوک
فردی که خون زیادی از دست داده است ممکن است دچار شوک شود. رنگ‌پریدگی، پوست سرد و مرطوب، ضعف، تشنگی، تنفس سریع، سرگیجه یا تغییر سطح هوشیاری می‌تواند از نشانه‌های آن باشد.
در چنین شرایطی مهم‌ترین کار، کنترل خونریزی و دریافت کمک اورژانسی است. فرد را تنها نگذارید و از سرد شدن بیش از حد او جلوگیری کنید. وضعیت بدن نیز باید متناسب با شرایط فرد و توانایی تنفس او تنظیم شود.
یک ترفند مهم برای کنترل خونریزی
در شرایط اضطراری، به جای جست‌وجوی وسایل ایده‌آل، روی اقدام مؤثر تمرکز کنید: اگر خونریزی شدید است، با استفاده از گاز یا پارچه مناسب، فشار مستقیم و پیوسته را هرچه سریع‌تر شروع کنید و هم‌زمان برای دریافت کمک تخصصی اقدام کنید.
چه زمانی باید فوراً با اورژانس تماس گرفت؟
اگر خونریزی شدید است، خون به‌صورت مداوم یا جهنده خارج می‌شود، فرد نشانه‌های شوک دارد، خونریزی با فشار مستقیم کنترل نمی‌شود، یا آسیب جدی مانند بریدگی عمیق، پارگی وسیع یا آسیب ناشی از حادثه شدید وجود دارد، باید فوراً برای دریافت کمک اورژانسی اقدام شود.
همچنین خونریزی از نواحی حساس بدن یا هر خونریزی همراه با کاهش هوشیاری، مشکلات تنفسی یا بدحال شدن سریع فرد نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
نکات ایمنی مهم
- ایمنی خودتان را پیش از کمک‌رسانی در نظر بگیرید.
- در صورت امکان از دستکش یا یک مانع مناسب برای جلوگیری از تماس مستقیم با خون استفاده کنید.
- برای خونریزی شدید، تماس با اورژانس را به تأخیر نیندازید.
- جسم فرو رفته را از زخم خارج نکنید.
- تورنیکه را فقط برای خونریزی تهدیدکننده حیات اندام و طبق آموزش صحیح استفاده کنید.
- کمک‌های اولیه جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی نیست.
جمع‌بندی
در کنترل خونریزی، سرعت عمل و انجام اقدامات درست اهمیت زیادی دارد. ابتدا ایمنی محل را بررسی کنید، منبع خونریزی را پیدا کنید و در صورت خونریزی شدید، فشار مستقیم و پیوسته روی زخم وارد کنید. در خونریزی تهدیدکننده حیات دست یا پا، تورنیکه می‌تواند در صورت استفاده صحیح نقش مهمی داشته باشد. با مشاهده علائم شوک یا خونریزی شدید، دریافت کمک اورژانسی را به تأخیر نیندازید و تا رسیدن نیروهای امدادی وضعیت فرد را زیر نظر داشته باشید.
دیدگاه کاربران
نظر یا تجربه خود را درباره این مطلب با دیگران به اشتراک بگذارید.