اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
پخش فایل صوتی
برای پخش روی دکمه کلیک کنید
00:00
00:00
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت
کنار آب رکن‌آباد و گلگشت مصلا را
فغان کاین لولیان شوخ شیرین‌کار شهرآشوب
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را
من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم
جواب تلخ می‌زیبد لب لعل شکرخا را
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست‌تر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
غزل گفتی و دُر سُفتی بیا و خوش بخوان حافظ
که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را
معنی و تفسیر غزل شماره ۳ حافظ
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
این غزل از غزل‌های مشهور و دلنشین حافظ است که با توصیف زیبایی معشوق و شور عشق آغاز می‌شود و در ادامه به ارزش لحظه‌های زندگی، اهمیت پند خردمندان و رازهای ناشناخته جهان می‌پردازد. حافظ در این غزل، هم از دلدادگی و شیدایی سخن می‌گوید و هم به ما یادآوری می‌کند که نباید فرصت زندگی را در نگرانی‌های بی‌پایان از دست بدهیم.
اگر این غزل را در فال حافظ دیده‌اید، پیام اصلی آن را می‌توان
قدر دانستن عشق، لذت بردن از زیبایی‌های زندگی، بهره گرفتن از تجربه افراد دانا و رها شدن از نگرانی‌های بیهوده درباره آینده
دانست.
۱ معنی بیت به بیت غزل
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
معنی:
اگر آن زیباروی شیرازی دل مرا به دست آورد و به من محبت کند، سمرقند و بخارا را به خال سیاه او می‌بخشم. حافظ با اغراق عاشقانه نشان می‌دهد که در برابر به دست آوردن دل محبوب، حتی سرزمین‌هایی ارزشمند نیز در نظرش ناچیز می‌شوند.
تفسیر:
این بیت از جایگاه ویژه عشق در زندگی انسان سخن می‌گوید. گاهی یک خواسته قلبی چنان برای ما ارزشمند می‌شود که حاضر هستیم بسیاری از داشته‌های خود را در راه آن فدا کنیم. اگر نیت شما درباره عشق یا رابطه‌ای عاطفی است، این بیت نشان‌دهنده اهمیت احساسات و اشتیاق شماست. بااین‌حال، محبت واقعی باید با احترام متقابل همراه باشد. برای به دست آوردن دل کسی، ارزش و عزت نفس خود را فراموش نکنید.
بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت
کنار آب رکن‌آباد و گلگشت مصلا را
کنار آب رکن‌آباد و گلگشت مصلا را
معنی:
ای ساقی، جام می را به من بده؛ زیرا حتی در بهشت نیز چنین منظره دل‌انگیزی از کنار آب رکن‌آباد و گردشگاه مصلا پیدا نخواهی کرد. حافظ زیبایی طبیعت شیراز و لذت حضور در آن را می‌ستاید.
تفسیر:
این بیت یادآوری می‌کند که برای تجربه خوشبختی نباید همیشه منتظر آینده‌ای دور یا رسیدن به شرایطی بی‌نقص باشیم. گاهی آرامش در لذت بردن از داشته‌های امروز، طبیعت، دوستی‌ها و لحظه‌های ساده زندگی پیدا می‌شود. اگر تمام فکر شما رسیدن به هدفی خاص است، کمی مکث کنید و از زیبایی‌های مسیر نیز لذت ببرید. در خوانش عرفانی، «می باقی» می‌تواند نماد شور معنوی و معرفتی ماندگار باشد.
فغان! کاین لولیان شوخ شیرین‌کار شهرآشوب
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
معنی:
فریاد از دست این زیبارویان شوخ و دلربا که چنان آرام و قرار از دل برده‌اند که گویی مهاجمان، سفره‌ای را به غارت می‌برند. حافظ شدت تأثیر زیبایی و دلربایی آنان را به غارت و چپاول تشبیه می‌کند.
تفسیر:
عشق و دلدادگی می‌تواند احساسات انسان را به‌شدت برانگیزد و آرامش معمول او را بر هم بزند. اگر درگیر علاقه‌ای تازه یا رابطه‌ای پرهیجان هستید، احساسات خود را بشناسید و برای تصمیم‌گیری به خود فرصت بدهید. شور عشق زیباست، اما بهتر است در کنار هیجان، شناخت و واقع‌بینی را نیز حفظ کنید تا تصمیم‌های شتاب‌زده به پشیمانی منجر نشوند.
ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را؟
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را؟
معنی:
زیبایی معشوق چنان کامل و بی‌نیاز است که به عشق ناقص من احتیاجی ندارد؛ همان‌گونه که چهره‌ای زیبا برای جلوه‌گری به آرایش و خال و خط نیازمند نیست.
تفسیر:
حافظ در این بیت از بی‌نیازی زیبایی حقیقی سخن می‌گوید. بعضی ارزش‌ها برای اثبات خود به تأیید دیگران احتیاجی ندارند. اگر احساس می‌کنید برای جلب محبت یا توجه کسی باید پیوسته خود را تغییر دهید یا ارزش‌هایتان را نادیده بگیرید، به یاد داشته باشید که رابطه سالم به علاقه و احترام دوطرفه نیاز دارد. احساس صادقانه ارزشمند است، اما به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که طرف مقابل نیز همان احساس را داشته باشد.
من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
معنی:
از زیبایی روزافزون یوسف فهمیدم که عشق می‌تواند زلیخا را از پرده عفت و پوشیدگی بیرون آورد و راز دلدادگی او را آشکار سازد. حافظ به داستان مشهور یوسف و زلیخا اشاره می‌کند.
تفسیر:
این بیت نشان می‌دهد که عشق نیرویی قدرتمند است و می‌تواند احساسات پنهان انسان را آشکار کند. گاهی علاقه شدید باعث می‌شود فرد برخلاف عادت یا انتظار خود رفتار کند. اگر با احساسی نیرومند روبه‌رو هستید، آن را انکار نکنید؛ اما میان احساس و تصمیم تفاوت بگذارید. پیش از هر انتخاب مهم، پیامدهای رفتارتان را نیز در نظر بگیرید.
اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم
جواب تلخ می‌زیبد لب لعل شکرخا را
جواب تلخ می‌زیبد لب لعل شکرخا را
معنی:
اگر به من دشنام دهی یا نفرینم کنی، باز هم برایت دعا می‌کنم؛ زیرا حتی سخن تلخ نیز از لب شیرین و زیبای تو در نظر من دلنشین است.
تفسیر:
این بیت تصویری از دلدادگی شدید عاشق است؛ کسی که حتی در برابر بی‌مهری محبوب نیز محبت خود را حفظ می‌کند. در زندگی می‌توان از آن وفاداری و گذشت را آموخت، اما گذشت به معنای پذیرفتن توهین و بی‌احترامی دائمی نیست. اگر در رابطه‌ای قرار دارید که به شما آسیب می‌زند، حفظ مرزهای شخصی و عزت نفس اهمیت دارد. محبت زمانی ارزشمندتر می‌شود که با احترام همراه باشد.
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست‌تر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
معنی:
ای عزیز، به نصیحت من گوش کن؛ زیرا جوانان خوشبخت و خردمند، پند و اندرز انسان دانا و باتجربه را بسیار ارزشمند می‌دانند و آن را حتی از جان خود عزیزتر می‌دارند.
تفسیر:
این بیت بر اهمیت خرد و تجربه تأکید دارد. گاهی شور و اشتیاق باعث می‌شود تنها چیزی را ببینیم که دوست داریم اتفاق بیفتد. شنیدن نظر کسی که تجربه بیشتری دارد، می‌تواند ما را از اشتباه‌های قابل پیشگیری دور کند. اگر درباره عشق، کار، تحصیل یا آینده خود تصمیم مهمی در پیش دارید، از مشورت افراد قابل اعتماد بهره ببرید و پس از بررسی شرایط، مسئولانه تصمیم بگیرید.
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
معنی:
از موسیقی و باده و شادی سخن بگو و کمتر در پی کشف رازهای پیچیده روزگار باش؛ زیرا هیچ‌کس نتوانسته است با دانش و خرد، تمام این معمای بزرگ را بگشاید و شاید هرگز نیز نتواند.
تفسیر:
این بیت از محدودیت شناخت انسان سخن می‌گوید. همه اتفاق‌های زندگی توضیحی روشن و قطعی ندارند و فکر کردن مداوم به پرسش‌های بی‌پاسخ می‌تواند آرامش را از انسان بگیرد. اگر درباره آینده، نیت دیگران یا نتیجه کاری بیش از اندازه نگرانی دارید، توجه خود را به چیزهایی برگردانید که واقعاً می‌توانید بر آن‌ها اثر بگذارید. حافظ شما را به بی‌فکری دعوت نمی‌کند؛ بلکه یادآوری می‌کند که در کنار اندیشیدن، باید زندگی کرد و از لحظه‌های ارزشمند بهره برد.
غزل گفتی و در سفتی بیا و خوش بخوان حافظ
که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را
که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را
معنی:
ای حافظ، غزل گفتی و همچون کسی که مرواریدهای ارزشمند را به رشته می‌کشد، سخنی گران‌بها آفریدی. اکنون بیا و آن را خوش بخوان تا آسمان به پاس زیبایی شعرت، گردنبند ستارگان ثریا را بر آن نثار کند.
تفسیر:
حافظ در پایان غزل به ارزش هنر، زیبایی سخن و نیروی آفرینندگی اشاره می‌کند. استعداد انسان زمانی شکوفا می‌شود که با تلاش و پشتکار همراه باشد. اگر هدف یا توانایی ویژه‌ای دارید، آن را دست‌کم نگیرید و برای رشد آن وقت بگذارید. نتیجه ارزشمند همیشه یک‌شبه به دست نمی‌آید؛ اما تلاش پیوسته می‌تواند اثری ماندگار بر زندگی خودتان و دیگران بگذارد.
۲ تعبیر فال حافظ
اگر غزل شماره ۳ در فال شما آمده است
این فال شما را به قدر دانستن عشق، لذت بردن از لحظه‌های زندگی و اعتماد به خرد و تجربه دعوت می‌کند. حافظ در این غزل از ارزش محبوب، شور دلدادگی و زیبایی‌هایی سخن می‌گوید که گاهی در میان نگرانی‌ها و دغدغه‌های روزمره فراموش می‌شوند.
اگر نیت شما عاطفی است، این غزل از اهمیت عشق و جایگاه ویژه کسی سخن می‌گوید که به او دل بسته‌اید. شاید در انتظار محبت، توجه یا نزدیک‌تر شدن به شخصی باشید. احساس خود را جدی بگیرید، اما به رفتار واقعی طرف مقابل نیز توجه کنید. در عشق، صبوری و صداقت ارزشمندند؛ بااین‌حال، نباید برای جلب محبت کسی عزت نفس خود را نادیده بگیرید.
اگر درباره کار، تحصیل یا آینده نیت کرده‌اید، پیام این غزل آن است که از تجربه افراد دانا بهره ببرید و به‌جای نگرانی مداوم درباره نتیجه، برای رسیدن به خواسته خود قدم‌های عملی بردارید. لازم نیست همه مسیر را از ابتدا بدانید؛ کافی است با آگاهی و دقت، قدم بعدی را انتخاب کنید.
اگر این روزها آرامش ندارید یا مدام درباره آینده و اتفاق‌های پیش رو فکر می‌کنید، حافظ یادآوری می‌کند که همه رازهای جهان گشودنی نیستند. به‌جای صرف کردن تمام انرژی خود برای یافتن پاسخ پرسش‌های بی‌پایان، بر کارهایی تمرکز کنید که در اختیار شماست و فرصت‌های خوب امروز را از دست ندهید.
- اگر عاشق هستید، احساس خود را با شناخت، صبوری و احترام همراه کنید.
- اگر در انتظار رسیدن به خواسته‌ای هستید، از فرصت‌های موجود غافل نشوید.
- در تصمیم‌های مهم، پند افراد باتجربه و قابل اعتماد را جدی بگیرید.
- اگر درباره آینده نگران هستید، بر کارهایی تمرکز کنید که در اختیار شماست.
- در محبت و گذشت، عزت نفس و مرزهای سالم خود را حفظ کنید.
- اگر استعداد یا هدفی دارید، برای پرورش آن قدم بردارید و منتظر شرایط کاملاً بی‌نقص نمانید.
عشق و دلدادگی
خوشبختی
قدر لحظه‌ها
خرد و تجربه
آرامش
امید
رهایی از نگرانی
۳ پیام فال برای زندگی
این غزل به ما یادآوری می‌کند که عشق، زیبایی و لحظه‌های ارزشمند زندگی را نباید در میان نگرانی‌های بی‌پایان گم کنیم. برای رسیدن به خواسته‌هایمان باید تلاش کنیم، از تجربه دیگران بیاموزیم و در عین حال، از داشته‌های امروز نیز لذت ببریم.
به خواسته‌های قلبی خود توجه کن، اما ارزش خویش را فراموش نکن؛ از خرد و تجربه کمک بگیر، زیبایی‌های امروز را ببین و به جای نگرانی بی‌پایان درباره آینده، برای بهتر ساختن زندگی قدمی واقعی بردار.
به خواسته‌های قلبی خود توجه کن، اما ارزش خویش را فراموش نکن؛ از خرد و تجربه کمک بگیر، زیبایی‌های امروز را ببین و به جای نگرانی بی‌پایان درباره آینده، برای بهتر ساختن زندگی قدمی واقعی بردار.
دیدگاه کاربران
نظر یا تجربه خود را درباره این مطلب با دیگران به اشتراک بگذارید.